PVT-panelen op plat bedrijfsdak voor gecombineerde stroom- en warmteopwekking

Eén paneel dat zowel stroom als warmte levert, op hetzelfde dakoppervlak. Dat is de kern van een PVT-paneel. PVT staat voor Photovoltaic Thermal: een combinatie van een zonnepaneel (PV) en een thermisch systeem (T) dat warmte uit de buitenlucht onttrekt. Het resultaat is een systeem dat in één installatie twee energievormen produceert, ook bij bewolking en in de winter.

Wat zijn PVT-panelen?

Een PVT-paneel is een paneel dat twee functies combineert op één dakpositie: het wekt elektriciteit op via fotovoltaïsche cellen en haalt tegelijkertijd warmte uit de omgevingslucht via een thermische laag. Die warmte gaat naar een warmtepomp, die haar opwaardeert tot bruikbare temperaturen. Zo levert één dak zowel stroom als warmte, zonder aparte systemen naast elkaar te plaatsen.

De term PVT wordt breed gebruikt in de markt. Escom ontwikkelt en produceert een eigen uitvoering: het PV-TE paneel. PV-TE is de productnaam van Escom voor haar versie van het PVT-concept. De letters staan voor Photovoltaic (stroom) en Thermal Exchange (warmteoverdracht), waarbij de thermische component bewust is ontworpen om energie uit de buitenlucht te halen.

Twee componenten, één dak

Het systeem bestaat uit twee gestapelde panelen op één dakpositie:

  • PV-paneel (bovenkant): fotovoltaïsche cellen zetten zonlicht om in elektriciteit. Escom selecteert steeds het best presterende product van de actuele Tier 1-lijsten; huidig vermogen bedraagt circa 475 Wp per paneel.

  • Thermisch paneel (onderkant): een laag van koper en aluminium met RVS-leidingwerk onttrekt warmte aan de buitenlucht via een water-glycolmengsel. Dit deel heeft geen bewegende onderdelen.

Beide panelen hebben exact dezelfde afmeting. Reken op circa 2,5 m² dakoppervlak per combinatie, paneel plus ruimte voor leidingwerk.

Hoe werkt een PVT-paneel?

Het werkingsprincipe is eenvoudiger dan het klinkt. Het thermische paneel werkt op basis van een kleine temperatuursprong: de warmtepomp stuurt een water-glycolmengsel van circa 3 à 4 graden Celsius lager dan de buitentemperatuur door het paneel. Bij een buitentemperatuur van 10 °C komt de vloeistof op circa 3 °C aan bij het paneel en keert terug op circa 7 °C. Die 4 graden verschil zijn de gewonnen energie.

Circa 80% van de energiebron bestaat uit buitenlucht en wind; slechts circa 20% is afkomstig van directe zoninstraling. Dit verklaart waarom het systeem ook ‘s nachts en bij bewolking actief is. De warmtepomp die met het systeem werkt, tilt die lage brontemperatuur op naar bruikbare warmte: temperaturen tot 90 graden Celsius zijn haalbaar, geschikt voor ruimteverwarming, tapwater en industriële processen.

Het systeem is operationeel tot -25 °C. De COP (coëfficiënt of performance) daalt net als bij luchtwarmtepompen naarmate de temperatuur kouder wordt. De warmtepomp moet dan harder werken om de grote temperatuur sprong te maken.

Geen buitenunit, geen geluid

Een klassieke luchtwarmtepomp vraagt een buitenunit met ventilator, maakt geluid en vereist soms een vergunning. Het PV-TE systeem van Escom heeft geen buitenunit. Alles zit op het dak. Dat maakt installatie mogelijk op locaties waar een luchtwarmtepomp niet kan: denk aan locaties met welstandseisen, monumenten of dichte bedrijfsomgevingen.

Wil je dieper ingaan op de technische werking van het systeem stap voor stap? Lees dan hoe een PVT-paneel precies werkt, inclusief rekenvoorbeeld voor een zwembad van 2.500 m².

PVT versus standaard zonnepanelen en luchtwarmtepomp

PVT-panelen zijn geen vervanging van een zonnepaneel of een warmtepomp afzonderlijk. Ze zijn de combinatie van beide, en dat levert concrete voordelen op ten opzichte van elk systeem apart.

Ten opzichte van standaard zonnepanelen (PV):

  • PV-panelen leveren alleen stroom, geen warmte

  • PV-panelen presteren beperkt bij bewolking en in de winter

  • Met PVT volstaan circa een kwart minder panelen om evenveel energie op te wekken als met enkelvoudige PV-panelen, doordat het thermische deel ook ‘s nachts en ‘s winters actief is

Ten opzichte van een luchtwarmtepomp:

  • Een luchtwarmtepomp vraagt substantiële netcapaciteit, heeft een zichtbare buitenunit en maakt geluid

  • Een PV-TE systeem heeft geen extra netcapaciteit nodig en vraagt zelden een vergunning

  • Een PVT-systeem scoort doorgaans circa 1 COP-punt hoger dan een luchtsysteem

  • Het PV-TE systeem van Escom presteert gemiddeld circa 25% beter dan een losse luchtwarmtepomp

Ten opzichte van een bodemwarmtepomp:

  • Een bodemwarmtepomp vereist een bronboring: boorkosten, bodemonderzoek en mogelijke vergunningstrajecten

  • PVT heeft geen bronboring nodig en is vergunningsvrij te installeren

  • Op locaties waar bodemenergie niet is toegestaan of technisch onhaalbaar is, is PVT een volwaardig alternatief

  • PVT en bodem worden ook gecombineerd: PVT draagt bij aan regeneratie van de bodem, de bodem fungeert als buffer en piekvoorziening

Wil je weten wanneer PVT beter past dan gewone PV-panelen? Lees de vergelijking op rendement, dakoppervlak en warmtevraag, inclusief rekenvoorbeeld en keuzegids.

Ideale toepassingen: waar werkt PVT het best?

Een PVT-systeem levert de meeste waarde op locaties met een combinatie van twee kenmerken: een groot dakoppervlak én een continue warmtevraag. In de praktijk merken wij dat organisaties die zowel hoge elektriciteitskosten als hoge warmtekosten hebben, het snelst rendement zien.

De ideale installatie vindt plaats op platte daken, in portrait-opstelling met oost-west oriëntatie. Die configuratie levert de hoogste thermische opbrengst. Oost-west heeft de voorkeur boven zuiden omdat het paneel zijn energie hoofdzakelijk uit de buitenlucht haalt: spreiding over de dag en maximaal contactoppervlak met buitenlucht wegen zwaarder dan piekzoninstraling op één moment.

Voorbeelden uit de praktijk

Zwembaden: zwembaden hebben een hoge en continue warmtevraag voor het bassinwater, de douches en de luchtbehandeling. Tegelijkertijd is het energieverbruik hoog en is het dak vaak onbenut. PVT levert hier op beide fronten: stroom én warmte, zonder extra beslag op de elektriciteitsaansluiting.

Bedrijventerreinen met netcongestie: op locaties waar uitbreiding van de elektriciteitsaansluiting niet mogelijk is door netcongestie, biedt PVT een uitweg. Het systeem levert stroom én warmte zonder de netcapaciteit te belasten zoals een luchtwarmtepomp dat doet. Meer weten over hoe PVT werkt op bedrijventerreinen? Bekijk de toepassingen voor bedrijventerreinen.

Projectontwikkelaars (BENG-norm): nieuwbouw in Nederland moet voldoen aan de BENG-eisen (Bijna Energieneutraal Gebouw). PVT combineert twee duurzame energiefuncties op hetzelfde dakoppervlak, wat helpt bij het behalen van de energieprestatie-indicatoren zonder extra vierkante meters te verbruiken.

Materialen, levensduur en certificering

Het thermische paneel, door Escom aangeduid als Thermal Exchange, is een eigen ontwikkeling. Ontwerp en optimalisatie vinden intern plaats; productie bij Europese fabrieken. De opbouw is volledig metaallisch: koper en aluminium voor het paneellichaam, RVS voor het hoofdleidingwerk. Er zijn geen bewegende of slijtgevoelige onderdelen aanwezig.

Die constructie resulteert in een verwachte levensduur van circa 30 jaar. Het paneel is bewust ongeïsoleerd: warmteoverdracht met de buitenlucht is de energiebron, en isolatie zou het systeem onbruikbaar maken. Een water-glycolmengsel voorkomt bevriezing, waardoor het systeem jaarrond operationeel blijft.

Het paneel is TÜV-gecertificeerd. BCRG-verklaringen zijn in afronding. De onderconstructie maakt gebruik van standaard leveranciers, waaronder Van der Valk Solar.

Rekenvoorbeeld: hoeveel panelen voor een gemiddeld bedrijfsdak?

Stel dat een bedrijf beschikt over 500 m² bruikbaar dakoppervlak. Bij circa 2,5 m² per paneel plaats je daar maximaal 200 PV-TE combinaties. Bij 475 Wp per PV-paneel levert dat een piekvermogen van 95 kWp aan elektriciteit. Tegelijkertijd produceert het thermische deel doorlopend warmte voor de warmtepomp. Concrete opbrengstberekeningen zijn altijd maatwerk, maar dit geeft een orde van grootte voor de dakplanning.

Subsidies en financiële afwegingen

PVT-systemen komen in Nederland in aanmerking voor de SDE++-regeling (Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie). De SDE++ is een productiesubsidie van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) die het exploitatierisico van duurzame energieproductie verlaagt. Controleer bij RVO.nl welke categorie en basisprijs van toepassing zijn, want deze wijzigen per openstellingsronde.

Naast de SDE++ is voor zakelijke installaties de Energie Investeringsaftrek (EIA) relevant. De EIA biedt een fiscaal voordeel op de investeringskosten van energiebesparende bedrijfsmiddelen. Raadpleeg de actuele lijst van RVO voor de meest recente percentages.

Een veelgemaakte fout in de afweging: organisaties rekenen alleen de stroomopbrengst door en vergeten de besparing op de warmtekosten. Dat maakt de business case altijd onvolledig. De dubbele opbrengst van PVT, stroom én warmte, is precies het punt dat de terugverdientijd positief beïnvloedt ten opzichte van een systeem dat maar één energievorm levert.

Samenvatting: checklist voor de afweging

Overweeg je PVT-panelen voor jouw locatie? Gebruik deze checklist als eerste filter:

  • Dakoppervlak: plat dak beschikbaar, bij voorkeur met oost-west oriëntatie

  • Warmtevraag: continue of grote warmtevraag aanwezig (verwarming, tapwater, proceswarmte)

  • Elektriciteitsverbruik: hoog eigen verbruik, zodat geproduceerde stroom direct benut wordt

  • Netcongestie: aansluiting verzwaren is niet mogelijk of wenselijk

  • Ruimte voor buitenunit: geen ruimte of toestemming voor een klassieke luchtwarmtepomp

  • BENG of vergelijkbare eis: noodzaak om energieprestatie-eisen te halen met beperkt dakoppervlak

  • Levensduurperspectief: investering voor de lange termijn (circa 30 jaar)

Voldoe je aan meerdere punten? Dan is PVT de moeite waard om serieus te bekijken. Bekijk het volledige aanbod en de aanpak van Escom voor een eerste indruk van het traject.

Veelgestelde vragen

Wat zijn PVT-panelen?

PVT-panelen combineren een zonnepaneel (PV) met een thermisch systeem (T) op hetzelfde dakoppervlak. Het zonnepaneel wekt elektriciteit op, terwijl de thermische laag warmte onttrekt aan de buitenlucht. Die warmte gaat naar een warmtepomp die haar opwaardeert naar bruikbare temperaturen.

Hoe werkt een PVT-paneel bij bewolking of ‘s nachts?

Circa 80% van de energiebron bestaat uit buitenlucht en wind, slechts circa 20% komt uit directe zoninstraling. Daardoor werkt het systeem ook bij bewolking, ‘s nachts en in de winter. Het systeem blijft operationeel tot -25 °C.

Wat is het verschil tussen PVT en een gewone luchtwarmtepomp?

Een luchtwarmtepomp heeft een buitenunit, maakt geluid en vraagt netcapaciteit voor de elektrische voeding. Een PVT-systeem heeft geen buitenunit, maakt geen geluid en levert ook zelf stroom. Bovendien presteert een PVT-systeem gemiddeld circa 25% beter dan een losse luchtwarmtepomp en scoort het doorgaans circa 1 COP-punt hoger.

Hoeveel dakoppervlak heb je nodig voor PVT-panelen?

Reken op circa 2,5 m² per paneel (inclusief ruimte voor leidingwerk). Op een plat dak van 500 m² passen maximaal circa 200 panelen. De ideale opstelling is portrait met oost-west oriëntatie voor maximale thermische opbrengst.

Komen PVT-panelen in aanmerking voor subsidie?

Ja. PVT-systemen komen in aanmerking voor de SDE++ (Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie) van RVO. Daarnaast is de Energie Investeringsaftrek (EIA) relevant voor zakelijke installaties. Controleer bij RVO.nl welke voorwaarden en percentages actueel zijn.